HAI MẸ CON (phụ đề Việt ngữ: paulthanhson)
Máy bay oanh tạc kìa! Trốn mau!
Mau tìm chổ trú!
Rosetta!
Rosetta con...
Chúa ơi, con bé chết mất.
Arnaldo, mang nước lại đây.
Cục cưng à...
Có chịu mang nước lại đây chưa?
Rosetta...
Đây.
Uống đi Rosetta, cục cưng của mẹ.
Qua rồi con, chúng đi hết rồi. Mở mắt ra đi con.
Nhìn mẹ nè.
Chúng đi rồi. Uống đi con.
Ngoan nào.
- Mẹ ơi! - Rosetta...
Chúng đi hết rồi, nghe không con?
Đừng khóc nữa.
Mẹ sẽ đóng cửa tiệm rồi dẫn con đi khỏi Rome. Đừng khóc nữa mà.
Yên rồi.
Chúng đã đi.
Tôi mà là đàn ông, thì tôi sẽ giết hết bọn đó, đúng là lũ sát nhân mà!
- Nâng cửa lên nhé? - Nâng lên, nâng lên đi!
Không đẩy lên được, bị kẹt rồi.
Qua rồi cô à, lần này đúng là tạ ơn Chúa.
Chết thật! Xem kìa, đằng kia có khói...
Ôi...nhà của tôi...
Arnaldo, chuyện gì vậy?
Bom rơi trúng một căn nhà. Có khói trên phố Tiburtino.
Chái hiên cửa sổ bị sập rồi.
"Đức vua đã gửi tiền cứu trợ đến thống đốc tại Rome..."
"một triệu lire."
- Thế còn Giáo hoàng? - Không có.
"Đức vua đã gửi tiền cứu trợ đến thống đốc tại Rome..."
"Hôm qua, trong diễn văn bày tỏ sự cảm thông của bá tước Carlo Sforza..."
"đã làm rung động trái tim của toàn thể dân Ý..."
"khi mọi người tại đây đã can đảm chấp nhận thử thách khủng khiếp này."
"Giáo hoàng Piô XII đã gửi điện tín đến tổng thống Roosevelt."
Giovanni, anh phải giúp tôi mới được.
Tôi phải đưa con gái mình đi khỏi đây.
Không sao đâu, cứ ngồi đi.
Nó yếu đuối lắm. Rất dễ bị tổn thương.
Thế cô định đi đâu?
Xa thật xa, đi khỏi Rome là được.
Bọn khốn đó sẽ còn quay lại nữa. Chúng đâu có nể ai, kể cả Giáo hoàng!
Tốt thôi.
Chiến tranh sẽ kết thúc sớm mà.
Anh điên hay bị sao vậy? Thấy biết bao nhiêu người chết rồi kìa!
Thế Mussolini còn chờ gì nữa?
Để xem tên điên đó rồi sẽ làm gì.
Ít ra ông ta phải lên tiếng chứ.
Đàn bà thì nhẹ dạ nên mới dễ tin lời hắn.
Chứ trước khi bị oanh tạc thì đâu có gì mà than phiền.
Đời sống cũng ổn định mà.
Dĩ nhiên rồi.
Tôi sẽ đưa cho anh chìa khóa cửa tiệm.
Thỉnh thoảng anh ghé qua xem và trông chừng giùm.
Nếu cô tin tưởng...
Cứ xem như kho hàng chung đi, mình là bạn bè mà.
Đồ hư Buonanni cũng chịu mua lại nữa.
Thật xót ruột khi thấy cô bỏ đi.
Sao anh không chịu lên đường?
- Tiền đâu mà đi? - Đâu có đi lâu, chỉ vài tuần thôi mà.
Chắc rồi.
Mang đến Covelli. Một tiếng nữa hãy quay lại.
- Sao lại một tiếng? - Biết vậy đi.
Rosetta mà có bề gì, thì chắc tôi phải giết người quá.
Cô định giết ai?
Thôi, làm phiền anh quá Giovanni.
Tôi sẽ làm tất cả vì cô mà.
Tôi biết, anh là bạn tốt của chồng tôi.
Không phải vì tên khốn đó đâu.
Cả anh mà cũng trở mặt nữa, giống y như mọi người!
Anh ấy từng xem anh như em trai.
Cũng tại cô, cứ quấn quýt bên hắn...
Cô yêu hắn à?
Tôi lấy chồng rồi.
Nhưng cô đâu có yêu hắn.
Thế nên tôi mới đau khổ.
Có sống trong cảnh ngộ của tôi thì anh mới hiểu! Ngủ thì trong chuồng gà.
Ngày thì chỉ ăn có một bữa!
Rồi anh ta mang rất nhiều tiền đến và bảo rằng...
"Anh sẽ đưa em đến Rome."
Tôi vì Rome, chứ không phải anh ta.
Sao cô lại có thể sống chung với một lão già kia chứ?
Tôi không muốn nghĩ về chuyện đó nữa.
Nào, cứ ngồi xuống đã.
Em biết không, hắn đã kể rất nhiều về em.
- Kể với anh những gì? - Đủ chuyện.
Làm gì có!
Hôm đó, bọn anh đi câu cá.
Hắn đã kể về chuyện ân ái của em.
Hắn khoác lác mãi về chuyện đó, khiến anh cứ muốn trấn nước hắn!
Nhưng hai năm nay tôi đâu còn ngủ chung với anh ấy!
Vậy ngủ với ai?
Đừng có đùa nữa.
Có con rồi, thì còn chuyện khác phải nghĩ đến chứ.
Vậy là...
Hết ham muốn rồi sao?
Đó là chuyện của tôi.
Này, anh làm gì vậy?
Đến giờ nghỉ rồi.
Giờ này chẳng ai đến mua hàng nữa cả.
Cứ việc đóng cửa nếu thích, nhưng anh sẽ chẳng được gì ở tôi đâu.
Em cũng thích anh mà, đúng không?
Nhưng còn vợ anh...
Cô ấy thì...
Giá mà bom rơi trúng ngay cô ta, rồi anh sẽ cưới em làm vợ.
Đừng mà, Giovanni.
Giovanni, xin anh.
Giovanni, đừng mà anh!
- Em bị đau à? - Nhẹ nhàng thôi anh.
- Đau ở đâu nào? - Chổ này, hơi hơi thôi.
Ở đây à?
Giovanni!
Giovanni, đừng để con gái tôi biết chuyện này. Nghe chưa?
Tôi sẽ nổi khùng đó.
Vậy là em hối hận à?
Anh phải hiểu cho tôi, xem như chẳng có gì giữa hai chúng ta cả.
Cứ giống như trước đây thôi.
Thôi được, mai sẽ gặp lại.
Đừng có làm vậy nữa nhé!
Tôi không thuộc về anh hay là bất cứ ai cả! Biết chưa?
Cám ơn anh đã tặng chai rượu.
Giovanni, nhớ thay cửa cuốn lẹ lẹ nha.
Anh đã gọi Gaetano rồi.
Tốt quá.
Có tin gì mới, anh sẽ viết thư cho em.
Thôi khỏi đi. Tôi sẽ không hồi âm đâu.
Viết được một chữ, phải mất cả giờ!
Thì em cứ việc gửi thiệp.
Hay là chúa nhật nào rãnh, anh lên chơi nhé?
Anh cũng nghĩ vậy. Hẹn gặp lại.
Tạm biệt!
Rosetta.
Lại ngồi đi con.
Mẹ nghe không? Họ hát hay quá.
Cái thứ gì...
- Cô đang bực bội ai vậy? - Hết thẩy.
Ồ, đừng mà. Tôi thì chỉ ghét có một người thôi.
- Mà họ đang hát gì vậy? - Loại nhạc giống như mặc niệm đó mà.
Hèn gì nghe ảm đạm quá chừng.
Cô biết ai mới đáng thương nhất không? Là chúng ta đó. Những người Ý.
Con gái tôi mới đáng thương nhất, vì cả đêm nó chẳng hề chợp mắt.
Toàn là một lũ heo cả...
Chuyện gì vậy? Đang ở đâu đây?
Ai mà biết.
Chúng tôi không hiểu.
- Bom đã phá hư đường rầy. - Vậy làm sao đến Naples?
Phải sửa lại khoảng bốn năm tiếng. Mà cũng có thể lâu hơn.
Khốn nạn thật!
Tạ ơn Chúa đi, vì xe lửa vẫn còn nguyên.
Chẳng cần phải tạ ơn ai cả. Đó là nhiệm vụ của các người mà!
Nhìn kìa, núi Forcella đó.
- Vậy làng Sant'Eufemia ở đâu? - Trên đó.
Hay nhỉ!
Chắc mình nên xuống đây. Đi bộ còn nhanh hơn.
- Chúng tôi xuống đây được không? - Tất nhiên.
Mình phải đi bộ hơi lâu. Con chịu nổi không?
Con đi bộ được mà.
- Ông chuyền giúp hành lý giùm nhé? - Vâng, được mà.
Đi Rosetta.
Còn cái túi! Cái túi đâu rồi?
Đây.
- Cám ơn. - Không có chi.
Khi nào thì mới hết chiến tranh?
Chẳng hiểu họ nói gì!
Cậu ta nói là đến Giáng sinh.
Chết tiệt! Những 6 tháng nữa à? Lâu quá chừng.
Cái đó là họ nói thôi.
Làm theo mẹ đi, Rosetta.
Hay quá!
Cẩn thận!
Con phải để cho ngay giữa đầu.
Đừng có gồng cứng cổ. Cứ thong thả và uyển chuyển.
Xem nè.
Mà lâu rồi, mình cũng quên mất cái trò này...
Tạm biệt!
Tạm biệt.
- Người Đức cũng được đấy chứ. - Phải đó mẹ.
Bé gái của cô xinh quá.
Khiến mấy thằng con tôi cứ mất hồn.
Rosario, mau lấy bánh mì và phô mai cho vào ba lô.
Và cả xúc xích cho Luigino nữa.
Mai mấy giờ đi được?
Rosario, chừng nào mới đưa hai mẹ con họ đi?
Chừng nào họ muốn. Lừa đã chuẩn bị sẳn rồi.
Tôi chỉ tính giá rẻ thôi. Luôn cả tiền phòng qua đêm nữa.
Thì đành phải chịu thôi.
Có gì mà cô phàn nàn chứ?
Tôi đâu có bắt cô phải ứng tiền trước.
- Dù trong thời buổi bây giờ. Ai mà biết cô là ai. - Bà cứ yên tâm, khỏi lo đi.
Với bấy nhiêu đây, được chưa?
Giêsu, Maria, Giuse...
Từ đó đến giờ mẹ chưa từng thấy nhiều tiền như vậy.
Rosario, cô này như là ngân hàng vậy!
Lũ khỉ đến kìa!
Các ông muốn tìm cái gì?
- Bà biết rõ hơn bọn tôi mà. - Cần bánh mì và rượu vang à?
Đừng có vờ vĩnh nữa, tôi khôn hơn bà tưởng mà.
Mấy thằng con bà đâu rồi?
Bên Albanie. Tụi nó đang đi lính, ai cũng biết cả.
Chiến đấu vì đức vua và Mussolini.
Vào trong xem.
Ai đi xe đạp vậy? Vicenzo à?
Ông chồng đáng thương của tôi hết hơi rồi!
Xe này là để tôi đi.
À, tay cua-rơ vô địch tương lai đây mà!
Kia là ai vậy?
Họ từ Rome đến. Trọ qua đêm tại đây.
Rồi mai sẽ lên Sant'Eufemia.
Tôi đã sắp xếp chổ ngủ cho họ, đều là người Công giáo với nhau mà.
Bà nên biết rằng con trai bà là những kẻ đào ngũ.
Nếu bắt được, chúng sẽ bị xử bắn.
Phải lắm, cần phải xử bắn hết bọn đào ngũ.
Đây, rót vào. Uống đi, cứ uống đi quý ngài.
Uống đi.
Đưa đây, đưa ly đây cho tôi.
Thưa bà, thế tình hình ở thủ đô sao rồi?
Bom cứ trút xuống như mưa, toàn thứ to đùng như vầy.
Chỉ một tháng nữa thôi rồi bà sẽ thấy.
- Chúng tôi sẽ giải quyết dứt điểm. - Mong là vậy.
Sao bà không chịu ở lại Fondi?
Ở đây thì khỏi lo về lương thực.
Còn trên Sant'Eufemia, họ không chịu chia bột mì đâu.
Quê tôi trên đó mà, nên tôi biết.
Chúng tôi có thể cho bà và bé gái tạm trú tại tổng hành dinh.
- Miễn là bà chịu phụ một tay. - Nhất là việc bếp núc.
Anh nói gì chứ? Tôi đâu phải đầy tớ.
Không phải đầy tớ, mà được phục vụ quân đội là một vinh dự.
Này cô bé, có thích như vậy không?
Còn hơn là đói rã ruột cùng với bầy dê?
- Sao hả bé? - Im đi. Anh là ai mà dám nựng con bé chứ?
Bớt nóng đi, tôi mà lên giọng thì mệt đó.
Chính tôi mới lên giọng đây. Ai làm cho tôi phải lớn tiếng chứ?
Chống mắt xem kẻ chết đói đây này!
Cho mấy người biết tay!
Họ là người đàng hoàng mà, mấy ông phát xít.
- Ả này đáng bị xử bắn. - Họ chỉ là phụ nữ mà, thôi bỏ đi.
- Bỏ cục đá xuống. - Làm ơn bỏ xuống đi.
Mẹ à...
Hành động của ả đúng ra là phải bắt về đồn. Thời chiến mà.
- Nói cho ả hiểu đi. - Để tôi sẽ giải thích cho cô ấy hiểu.
Rosetta!
- Mình đi thôi, sáng rồi con. - Con buồn ngủ lắm.
Đừng có như vậy nữa mà con...
Thế nào họ cũng sẽ quay lại. Suốt đêm mẹ không tài nào chợp mắt được.
Rosetta!
Mẹ...
Nào, nhanh lên. Thay đồ đi con.
Nào!
Lẽ ra mẹ không nên khoe tiền cho họ thấy.
Nhìn họ có vẻ gian tà sao đó.
Với bấy nhiêu đây, mẹ con mình dư sức đi cùng trời cuối đất.
Nhanh nào, cục cưng của mẹ.
- Mà con chưa bao giờ đi lừa phải không? - Chưa mẹ à.
Hồi bằng tuổi con, mẹ đã biết thúc cho lừa đi nhanh hơn rồi.
Ông biết chổ nào có hai con la để chúng tôi lên Sant'Eufemia không?
Không biết nữa. Đâu có ai còn đi bằng kiểu đó nữa.
Tôi sẽ trả tiền mà. Chứ con bé đâu thể nào đi bộ lên đó nổi.
Xin lỗi nhé, tôi còn phải đến Forcella mua dầu nên không thể giúp bà được.
Họ lại bay về phía Rome nữa rồi.
- Chào bà. - Chào ông.
- Con không sợ sao? - Không mẹ. Ở đây, con hết sợ rồi.
Rosetta!
Chúng muốn giết mình mà!
- Tại sao vậy mẹ? - Sao mẹ biết chứ?
Đi thôi con.
- Tránh sang bên đường đi con. - Mẹ ơi, ông ta...
Đừng có nhìn ông ấy nữa, cục cưng.
- Là Paride đây mà. - Còn em chính là Cesira.
Vẫn để râu như xưa.
Đâu có dư tiền như người ở Rome.
Ở Rome cô ấy giàu lắm đấy. Nhớ ai đây không?
Luisa!
- Lại thêm một đứa nữa. - Mới có ba đứa thôi mà.
- Xin mời bà vào bàn ăn. - Ngồi đây nè.
Cám ơn bà.
- Đây là cháu gái tôi. - Chào cô.
Chúng tôi đang mở tiệc kỷ niệm một ngày bất hạnh. Đó là ngày cưới của tôi.
Bớt nói chút đi!
Lại đây, cục cưng.
Đây là con gái tôi.
Không khí trong lành quá. Phổi thật dễ chịu. Hơn là cứ phải ngửi mùi phân gà.
Con nghe có hiểu gì không?
Ý nói về một người không muốn cam chịu chấp nhận đó cháu.
Chú thì cả đời...
Phải cắn răng chôn vùi mình trong cái vũng lầy này với bầy heo con.
Dì em đâu rồi?
Sống ở Naples, cùng với con gái.
- Còn Armando? - Mất rồi.
Mẹ từng sống ở đó.
Chổ đó tôi thuê rồi. Đang chờ bà con từ Formia đến.
Cho mẹ con tôi ở tạm một tháng được không?
Chẳng còn chổ đâu vì người tỵ nạn đến quá nhiều.
Tình hình tệ quá nên tôi mới lên đây.
Paride à, còn cái xưởng đó. Cậu dệt vải ở nhà cũng được mà.
Đừng để em phải năn nỉ, xem như bà con đi.
Ở đây thì ai cũng như bà con hết.
Em không quay về Rome hay là Fondi đâu.
Sáng nay suýt chút nữa là tiêu rồi.
- Sao hả? - Máy bay đã bắn chết một người.
Ở đây thì bình yên lắm.
Cả ngày chỉ biết hàn huyên và ăn uống.
- Rồi người Anh sẽ đến. - Mà cũng có thể là người Đức.
- Mong họ đến càng sớm càng tốt! - Phải đó.
Đức mà thắng, thì tôi sẽ tự sát.
Họ đã làm gì anh à?
Với cá nhân tôi thì không.
- Vậy tại sao? - Bỏ qua chuyện chính trị đi.
Cứ ăn bánh. Rồi ca hát.
Bài nào anh ta cũng biết cả. Ở Fondi anh ấy có chân trong ban nhạc.
Với chúng tôi thì anh ấy phục vụ miễn phí. Nào, Achilles!
Bài "Khát vọng" đi.
Khát khao...Đời tươi vui không oán thán chi...
- Ở đó cô có buôn bán gì không? - Có cửa hàng đó!
- Bán loại gì? - Đồ ăn.
Thế giới có thể đổi thay, chứ tiệm bán đồ ăn thì vẫn luôn tồn tại.
Mình là đồng nghiệp. Tôi là Filippo De Libero...
Cũng có một tiệm tạp hóa ở Fondi.
Ai cũng cần mình cả. Trừ phi người Nga kéo đến.
- Tại sao? - Anh không biết à?
Với người Nga thì chẳng có buôn bán gì cả. Mà thế thì còn gì là cuộc đời!
Anh kế toán này, cái gì cũng biết!
Ý của Giáo hoàng thế nào?
Hôm qua diễn văn ngài đọc rất cảm động.
Chúng ném bom chỉ có giết phụ nữ và trẻ em thôi.
Bom của chúng ta thì chẳng giết ai sao?
- Anh cũng muốn chiến tranh mà. - Tôi ư?
Anh và tất cả bọn họ.
- Giá mà tôi... - Nhìn huy hiệu phát xít của anh kìa.
- Thì sao nào? - Tôi cũng đeo, nhưng đâu có nghĩa là muốn chiến tranh.
Chơi nhạc đi Achilles.
Âm nhạc cũng chẳng thay đổi được gì. Tay đã nhúng chàm rồi.
Anh nói cứ như mình không phải là người Ý vậy.
Đúng vậy, bởi vì tôi cứ rúc mình chen chúc ở đây trong khi ngoài kia nhiều người phải bỏ mạng.
Thật chẳng khác gì một bầy lợn!
Hãy mạnh dạn thừa nhận như vậy đi.
Một bầy lợn thôi!
Sao con lại làm bữa tiệc mất vui vậy Michele?
- Nó đâu phải là loại người hung hãn. - Đúng vậy, thưa bà.
Con trai tôi nên tạ ơn Chúa mới phải, vì ở đây tôi vẫn kiếm ăn được.
- Nó rất duy tâm. - Cũng phải.
Nên hay làm mọi người khó chịu.
Hát bài "Hùng ca phát xít" đi.
Abyssinie xinh đẹp à...
Cứ gắng ngóng trông đi, rồi chúng tôi sẽ đến...
Tôi có thể tìm giúp thực phẩm cho cô.
Lúc trước, ở đây chả thiếu thứ gì. Có tiền là mua được hết.
Giờ thì khác rồi.
Vậy nhờ anh tìm giúp tôi 50 bao bột mì...
20 bao bột bắp...
Có cần đậu xanh, đậu chẻ, đậu hoà lan không?
- Giá cả thế nào? - Người dân vùng này bán đúng giá lắm.
Vậy thì thêm mỡ lợn và dầu ô-liu.
- Dầu ô-liu thì chỉ có trong mơ. - Không đâu mẹ, con vẫn còn một ít.
Cháu đừng sợ, đêm nào họ cũng bay như vậy.
Sao hai mẹ con họ không chịu rửa tay trước khi ăn?
Họ đâu có phải cày cuốc gì.
Nhớ thuở nhỏ tôi còn cực khổ hơn bà rất nhiều.
Phải, đất nhà cô quá khô cằn.
Cuốc lên chỉ thấy toàn sỏi đá.
Bố à?
Một cái túi đậu có 60 hạt.
Muốn chia đều cho 10 người.
Thì phải làm tính nhân hay chia?
Cháu có đi học mà, phải chỉ cho mọi người mới phải.
Cậu nhìn miếng bánh mì này đây. Nếu mình muốn cho cậu một phần và giữ lại một phần...
thì phải làm thế nào?
Ngu quá!
Đâu phải tại nó!
Cả năm nay nó có được học gì đâu.
Đợi chú của cháu quay về, sẽ dạy lại cho.
Cứ việc chờ đi. Đem qua kia cho mẹ cháu.
Còn lâu nó mới được buông tha.
- Anh ta ở đâu vậy? - Bên Nga.
- Phụ nữ Nga thích đàn ông ngoại quốc lắm. - Bên đó không có đàn ông sao?
- Họ thích người ngoại quốc hơn. - Peppino rồi sẽ quay về.
Anh ta đâu thể bỏ rơi con cái.
Nó ra đi trước khi thằng bé chào đời kìa.
Cô thích đậu này không?
- Loại này cho ngựa ăn mà. - Chiến tranh làm đảo lộn hết mọi thứ rồi.
Anto, ra coi trái sáng kìa!
Trái sáng!
Đẹp quá mẹ à. Làm con muốn cầu nguyện ghê.
Ừ, cứ việc cầu nguyện đi con.
Kính mừng Maria, đầy ơn phước Đức Chúa Trời ở cùng Bà, Bà có phước lạ hơn mọi người nữ và Giê-su...
Cho tôi xin lỗi. Thật ra sáng nay tôi không hề có ý muốn xúc phạm cô.
Với tôi thì không hề gì đâu.
Họ thả hoả châu chi vậy?
Để dò xét bọn Đức.
- Thế họ có nhìn thấy mình không? - Thấy rõ như ban ngày.
Vậy thì hết yên tâm rồi! Chẳng còn chổ nào an toàn cả.
Không còn đường thoát đâu.
Phải chịu sự phán xét thôi.
Sao lúc nào anh cũng thấy toàn điều tệ hại vậy? Có điều gì cắn rứt lương tâm anh à?
Ai mà không có?
Tôi chẳng có gì phải trách mình cả.
Chuyện gì thấy cần, tôi đã sắp xếp cả rồi.
Cô nghĩ vậy à?
Tôi chẳng làm nên tội tình gì để phải chịu trả giá.
Cả mấy đứa bé này nữa, chúng đâu có đáng phải chịu cảnh này?
Con của mẹ đã thành thiếu nữ rồi đó.
Cô à, tôi muốn...
Michele!
Tôi vô ý quá, xin lỗi nhé.
Không sao đâu, nó còn nhỏ mà.
Tôi đến chỉ để mời cô đi dạo quanh núi thôi.
Lau người đi, cục cưng.
Nhắn với cháu là cho tôi xin lỗi.
- Anh đừng nghĩ ngợi gì nữa, một lát hãy quay lại. - Đừng mà mẹ ơi, đừng mà!
- Đừng có hốt hoảng như vậy nữa con. - Con không muốn thấy mặt chú ấy nữa đâu.
Anh ta chẳng thấy gì đâu, trong này tối om mà.
Ngoài nắng thế nào cũng loá mắt.
Mà người đâu kỳ cục ghê.
Được bố cho ăn học đàng hoàng, mà dám lớn tiếng sỉ nhục mọi người.
Con thấy chú ấy nói đúng mà.
Con còn ngây thơ lắm cưng à, biết không?
Con mà dám trả lời với mẹ kiểu đó là sẽ bị tát đó.
Giá mà con thấy cảnh anh ta chạy cuống lên!
Đừng giận anh ta nữa, cha anh ấy bán đủ thứ đồ.
Nào giăm-bông, mì ống, và nhiều món khác nữa.
Đến đầu tiên! Cháu thắng rồi.
Cháu chạy nhanh quá. Sách gì vậy?
Sách lịch sử. Điểm kiểm tra cháu kém lắm.
- Cháu học trường nào? - Học với các sơ.
Mấy sơ dạy không đúng lắm đâu.
Là sao?
Mẹ ơi, chú Michele bảo con đừng nên học với mấy sơ nữa kìa.
Có học thì nên học ở trường công.
Học với mấy sơ tại Rome là tốt nhất đó. Rất mắc tiền!
Càng giàu người ta càng thích đến với các linh mục và mấy bà sơ.
Rosetta.
Anh định gieo vào đầu con bé chuyện gì nữa đây?
Xin lỗi cô, tôi chỉ nói những gì mình nghĩ thôi.
- Hoá ra anh chẳng bao giờ đi lễ à? - Tôi ư?
3,4 năm trước tôi cũng sắp trở thành linh mục.
- Anh nói thật không đấy? - Thật mà.
Vậy sao lại đổi ý?
Vì tôi thấy mình chưa được ơn gọi.
Hay đúng ra là tôi không muốn nữa. Nên đã rút lui.
- Rosetta! - Con muốn ở yên một mình.
- Thôi mà, đừng bực bội nữa. - Anh đừng nói mấy chuyện như vậy với nó nữa.
Rosetta thánh thiện lắm. Là mẹ nó mà tôi thấy mình còn chưa bằng nữa kìa.
Không đâu. Cô còn đáng trọng hơn mình nghĩ nữa.
- Tôi thấy mình chẳng là gì cả. - Một chủ tiệm buôn.
Mà cô vẫn nhân hậu.
Vậy chứ buôn bán là xấu à?
- Cô không hề thay đổi chút nào. - Nghĩa là sao?
- Vẫn như một thôn nữ ngày nào. - À, hoá ra là một lời khen đấy sao?
- Thời buổi này người như vậy hiếm lắm. - Anh nói vậy là sao?
Dân thị thành bây giờ rất lãnh đạm. Suy nghĩ của họ băng hoại hết rồi.
Sau chiến tranh thì chỉ có nông dân mới có thể làm lại từ đầu.
- Ý anh là sao? - Họ sẽ là giai cấp xây dựng nên một xã hội mới.
Còn hiện giờ, thì quyền lực vẫn đang nằm trong tay những kẻ khác.
Tôi chẳng quan tâm mấy chuyện đó. Nhưng anh đừng hòng thay đổi cách nghĩ của nông dân.
Tôi cũng như họ, phải lo kiếm tiền. cái đó thì anh nói đúng.
Nhưng tôi chẳng tin ai cả. Ồ, hoa chuồn mà có đến 4 cánh!
Hên lắm đó, cho anh nè.
Chán ơi là chán...
Giá mà lúc này được ở Rome thì thích biết chừng nào!
Anh không hút thuốc sao?
Không.
Thế có bạn gái chưa?
Chưa.
Thật không? Chưa từng có à?
Chưa.
Người bình thường thì đâu thể sống thiếu đàn bà được.
Giá như không chấp nhận hy sinh...
Thì tôi cũng sẽ như mọi người, cũng giống cha mình thôi.
Vậy thì chán chết. Có thể mất mát nhiều thứ, chứ tình cảm thì không.
Này cháu bé, lại đây!
Họ lại muốn gì nữa đây?
- Các anh muốn gì? - Rất vui được gặp lại cô.
Tôi chỉ muốn hỏi đường đến Sella.
Đằng kia, cứ đi thẳng mãi.
Con trai của Filippo đó. Giáo sư có nhận ra không?
Người có đầu óc đấy.
Vậy chắc hắn sẽ mừng lắm khi biết chuyện vừa xảy ra.
Nói cho hắn biết đi. Xem hắn nghĩ thế nào.
Nói với hắn đi.
- Mình nên đi thôi. - Cứ nói với hắn.
Mau nói đi.
Mussolini bị bắt rồi.
Đừng có ăn nói vớ vẫn.
Họ đã bắt giam ông ta như một tên trộm. Người đã xây dựng nên đế chế này đó.
Rồi anh sẽ thấy nước Ý thế nào cho xem.
Hai mươi năm huy hoàng bỗng tan biến chỉ trong khoảnh khắc.
Vị lãnh tụ đó thật là dại dột!
Lẽ ra phải giết hết tất cả bọn mày ngay từ đầu. Chẳng cần có lý do!
Với những kẻ như mày, thì phải làm như vậy!
- Mẹ ơi! - Bỏ súng xuống đi.
Bỏ đi. Cứ để người Đức xử tội những kẻ phản bội như hắn. Mình đi thôi.
Thế là tốt rồi.
Nếu thật vậy, thì có chết tôi cũng mãn nguyện. Nào, cứ nổ súng đi!
Đừng mà! Anh ta không hề làm vậy.
Rồi chúng cũng sẽ đá đít mày thôi!
Cho mày biết thế nào là nhục nhã.
- Nào, quỳ mọp xuống đi! - Đi thôi mà.
Tạ ơn Chúa đi vì bọn tôi không muốn trả thù.
Mình đi thôi.
Mở mắt ra đi con, họ đi rồi mà.
Anh tin được không chứ? Cứ như là kịch vui vậy.
Đó là sự thật, họ đang bỏ trốn kìa.
Đâu thể nào như vậy chứ!
Chúng ta sắp bắt đầu có một cuộc sống mới rồi.
Vậy là tôi có thể quay về Rome.
Muốn đi đâu thì tuỳ ý cô, giờ đã tự do rồi!
Tôi phải về báo tin cho cha mình và mọi người biết!
Con có biết như vậy là sao không? Mọi thứ thật là lộn xộn.
Mẹ xin lỗi con nhé, Rosetta.
Tôi rất vui khi nghe tin ngài lãnh tụ đã được họ giải cứu.
Tội nghiệp ông ta, ông ấy cũng có vợ con mà.
Hỏi riêng cô nhé, theo cô thì ngài lãnh tụ là người thế nào? Cô thấy sao hả?
Ấn tượng nhất chổ nào?
Ông ta thật đáng sợ.
Sao mà ngủ chung với người như vậy được chứ? Nhìn mặt đã thấy mất hứng.
Vậy thì cứ tắt đèn.
- Có chuyện gì vui vậy? - Chẳng có gì đâu...
- Nói cho con nghe với. - Đang bàn chuyện chính trị mà.
- Cho bọn tôi tham gia với nhé? - Lo đánh bài đi.
Khoan đã...
Ách đây. Này, anh có chơi nữa hay không đây?
Lại thắng nữa rồi.
Mời vào.
Họ là người Anh.
Đang cần mình giúp.
Họ từ tàu ngầm lên đây để làm nhiệm vụ.
Đâu có liên can đến chúng ta.
Cha à, họ chỉ cần...
Trốn vài hôm rồi đi.
Giúp họ thì kẻ khác sẽ có cớ để phản đối.
Chẳng ai phản đối đâu.
- Mà bắn mình thì có. - Vậy thì sao?
Anh phải nói cho họ hiểu là chúng tôi còn có trách nhiệm với gia đình mình.
Ở đây nhiều gián điệp lắm. Người Đức biết được thì khó mà lường trước chuyện gì.
Họ sẽ bắt tất cả mọi người sang Đức đó Michele.
Kể cả trẻ con nữa.
Vậy là không chịu giúp à?
Đâu thể nào chỉ nghĩ cho riêng mình.
Vậy ông cứ việc đeo cái huy hiệu đó đi.
Các anh đến đây.
Chú Michele?
Mình có thể chia bánh mì cho họ mà mẹ.
Chết đói đến nơi rồi, mà con bé khờ này còn định chia bánh mì nữa.
Thôi được, qua nhà tôi đi.
- Rồi đi lẹ lẹ cho tôi nhờ. - Tôi biết cô rất tử tế mà.
Bị hoài luôn...
- Phải sát trùng ngay. - Ở tiệm buôn, tôi làm như vậy quen rồi.
Cám ơn anh.
Rượu này chắc ngon lắm đây, vì một người tốt bụng đã tặng cho tôi.
Cho người Anh này.
Và người Anh kia.
Cho Michele.
Một chút cho Rosetta.
- Và tôi. - Chúc thắng lợi.
- Vì một thế giới mới.
Nhiều người hy vọng sau chiến tranh họ sẽ đổi đời.
Chắc rồi, nhưng trước hết phải tiêu diệt bọn Đức cái đã.
Ngon lắm!
Chúc sức khỏe Giovanni đi!
Chúc sức khỏe Giovanni.
Giovanni là ai vậy?
- Cho con thêm một chút đi mẹ. - Con không thấy tai mẹ nóng bừng rồi sao?
Nước Ý có nhiều thứ rất tuyệt.
Anh chưa biết rõ nước Ý đâu.
Chúng tôi có biết Léonard de Vinci, Michel-Ange...
Đó là những người quá cố.
Còn người sống kìa, anh chưa biết gì đâu.
Thử nhìn cặp mắt này xem.
Cho họ thấy cặp mắt xinh đẹp của con đi. Cứ như hai vì sao vậy.
- Đẹp lắm. - Rất đẹp.
Thay vì xuống phía nam, chứ nếu các anh lên phương bắc...
Thì sẽ thấy không ít cảnh điêu tàn do các cuộc không kích gây ra.
Có biết bao đứa bé xinh xắn thế này phải thiệt mạng?
Sở chỉ huy đã ra lệnh, là phải có lý do.
Họ ra lệnh nhưng chẳng hề quan tâm đến những ánh mắt như vầy.
Anh hỏi họ thử xem liệu qua mùa đông này thì hết chiến tranh chưa?
Họ cũng chẳng biết gì hơn mình đâu.
Chúng tôi không muốn lợi dụng lòng hiếu khách của bà. Chúng tôi phải đi rồi.
Rồi ngủ ở đâu? Cứ ở lại đây đi. Đừng có ngại.
Sẽ ngủ trên núi. Bây giờ chúng tôi phải làm nhiệm vụ.
Khu vực này có nhiều hang động mà.
- Rất cám ơn bà. - Không có gì đâu.
- Tạm biệt cô bé. - Tạm biệt.
Tạm biệt, cám ơn anh nhiều.
Tạm biệt nhé, đôi mắt xinh quá.
Khoan, để tôi xem bên ngoài có ổn không đã.
Đi nào.
Dọn dẹp đi con, mẹ phải ra ngoài một chút cho khoẻ. Sờ trán mẹ xem.
Trán mẹ nóng quá.
Phía này. Các anh cứ việc đi thẳng. Đi thẳng hoài.
Cám ơn anh. Tạm biệt.
Tôi đâu có biết uống rượu, uống một chút là xây xẩm liền.
- Giovanni là ai? - Anh cứ hỏi đi hỏi lại mãi!
- Mà anh biết để làm gì? - Chẳng làm gì cả.
Đó là một người bạn, người mà tôi có thể tin cậy.
Thế...cô có yêu anh chàng Giovanni đó không?
Yêu thì sao nào?
Sao tôi lại không thể yêu nếu muốn chứ? Chẳng lẽ góa chồng thì không có quyền yêu à?
Dù sao thì anh ta cũng có vợ con rồi.
Mà cứ như anh cũng hay, còn hơn phải sống đến chết...
với một người mình không hề yêu thương.
Thật đáng sợ khi đêm nào cũng phải ngủ chung với kẻ mình không yêu cho đến suốt đời.
Lên đây con.
Mẹ làm ngựa, con cưỡi đây. Phi nước kiệu cà lộc cộc, cà lộc cộc.
Ngựa phi đường xa cà lộc cộc, cà lộc cộc.
- Ngủ ngon nhé Michele. - Chúc chú ngủ ngon.
- À, đến rồi! - Lũ chuột không chừa bất cứ thứ gì.
Gậm nhấm hết mấy cuốn sách. Cả Kinh thánh luôn.
- Ngồi ở giữa đi Michele. - Ở đây đâu có phải là nhà thờ.
- Anh cứ đọc Kinh Thánh cho chúng tôi nghe đi. - Coi nào, chúng tôi đang chờ đây.
Cứ đọc đoạn nào anh muốn.
Nhiều điển tích hay lắm.
Rất lôi cuốn như là tiểu thuyết vậy.
Thậm chí còn hay hơn.
Đoạn Chúa Giêsu đi trên mặt nước nhé. Mà thôi, sự hồi sinh của Lazarus đi.
Mẹ ơi, lại ngồi bên con đi.
Mẹ còn phải lo bữa ăn chiều nữa.
- Bé đó là ai vậy? - Con của người tị nạn mới đến.
- Mẹ nó bị bệnh. - Riết rồi ai cũng kéo đến đây cả.
Rồi mình cứ giống như bầy dê, chỉ còn biết gặm cỏ.
- Xin lỗi nhé, anh đọc đi. - Kẻ có lúa mì thì cứ giữ khư khư.
- Rồi sẽ hư hết cho xem. - Đọc đi, Michele.
Người thì lo giấu bột mì.
Để không ai tìm thấy.
Đến muối cũng chẳng có nữa. Mình nên giúp nhau mới phải chứ.
- Phải đùm bọc nhau thôi. - Mình đều là người Ý mà.
Phải rồi, mình đều là người Ý cả.
Tiếp đi, Michele.
"Có một người bệnh tên là Lazarus ở thị trấn Bethanie...
"Nơi mà cô Maria và chị là Martha đang sinh sống."
Sao bà không chịu báo trước?
- Đọc đi Michele. - Đọc tiếp đi.
"Maria là người đã xức dầu thơm lên chân Chúa...
và dùng tóc của mình để lau chân Ngài.
"Khi người em Lazarus bị bệnh..."
Muốn ăn bánh...
Hai chị em đã nói với Chúa Giêsu rằng...
"Thưa Thầy, người mà Thầy thương mến đang lâm trọng bệnh.
"Nghe vậy, Chúa Giêsu bảo rằng...
"Bệnh này không đến nỗi chết đâu...
"Nhưng là dịp để tỏ bày vinh quang của Thiên Chúa...
"Bởi vì qua đó, Con Người sẽ được tôn vinh.
"Chúa Giêsu rất quý mến Martha, em gái cô ta và Lazarus."
- Em muốn ăn bánh mì. - Chút nữa đã. Ngoan nào.
"Nên Ngài đã ở lại thêm hai ngày tại nơi đó."
Ồ Achilles, có tìm được dầu không?
Không, mắc quá.
Sẽ còn tăng giá nữa. Cứ việc mua đi.
Có bưu thiếp cho Serafino đây.
Và thư cho Cesira.
Trên radio nói sao rồi?
Cuộc đổ bộ bị đình trệ chỉ vì một người phụ nữ.
Nhưng sẽ tấn công sớm thôi.
Tôi đang ù tai, chắc có điềm hên rồi.
Bà Cesira à, sắp rồi đó.
Biết ai trở lại nắm quyền không? Con trai Battista đó.
Từ Hy Lạp trốn về.
- Sẽ nói chuyện sau nhé. - Tạm biệt.
Tiếp đi Michele.
"Nên Ngài đã ở lại thêm hai ngày tại nơi đó."
Rồi sau đó Ngài bảo các môn đệ: "Chúng ta hãy quay về Judée."
"Các môn đệ nói với Ngài...
"Thưa Thầy, họ vừa muốn ném đá Thầy mà Thầy còn quay lại nơi đó sao?"
Chúa Giêsu trả lời rằng...
"Ban ngày chẳng có mười hai giờ đó sao?
"Ai đi ban ngày thì không bị vấp ngã.
"Vì thấy ánh sáng của thế gian này, nhưng đi ban đêm thì..."
Trộm muốn vào nhà mình. Con biết không, Rosetta?
Mà hên ghê, có Giovanni ngủ bên trong.
Anh ấy quả là người tốt.
Không thì tiêu hết. Của hồi môn cho con gái tôi giấu trong tủ đứng đó!
Cô có biết mình thế nào không?
Thật sự là cô đã chết rồi. Chết như Lazarus vậy.
Chết cùng với bột mì, với nỗi sợ hãi của mình, về bọn trộm đạo và của hồi môn mà cô cất giấu...
Cả Chúa Giêsu Kitô cũng không thể khiến cho cô sống lại được.
Michele!
- Mấy người làm gì anh ta vậy? - Đâu có.
Vì không ai tập trung nghe chú ấy được.
Michele nói phải lắm.
Này, đứng lại đi!
Tôi có gì không phải với anh vậy?
- Chẳng gì cả. - Vậy sao anh bảo tôi chết rồi!
Mà cứ như vầy thì chết đói là cái chắc.
Chính tôi mới là kẻ chết rồi.
Chết trẻ vậy sao?
Thà giống như cô, muốn nói gì thì cứ nói.
Còn tôi thì không mạnh dạn nói ra điều mình muốn.
Thấy anh cũng thật thà lắm mà.
- Với cô, tôi chẳng thành thật chút nào. - Với tôi?
Phải, với cô đó.
Đi đi nào!
Mình lại phải lau chùi chổ này nữa rồi.
Cánh cổng sắt này đã gẫy từ hồi tôi còn nhỏ kìa.
Vào trong đi, mưa rồi.
Tôi yêu cô, Cesira à.
Khổ nhiều rồi, mà anh còn nghĩ đến chuyện yêu đương sao?
Tôi cần phải nói với cô. Dù có thể cô sẽ không muốn gặp mặt tôi nữa...
Nhưng thật tình là vậy.
Nhìn kìa, mấy kẻ ngốc đó đến xem chuyện vui kìa.
- Cô không nghĩ đến tình yêu sao? - Tôi hả?
Cô có nghĩ chứ.
Nhưng nghĩ về người khác kìa.
Tôi đã có con gái, vậy là đủ rồi.
Mẹ quyết định rồi, mình phải quay về thôi.
Tuỳ mẹ.
Họ không ném bom ở Rome nữa. Mà đang tiến đến đây.
Thật hả mẹ?
Con ốm quá rồi, phải ăn cho nhiều vào.
Về Rome thì không sợ thiếu đồ ăn đâu.
Sao chân con lạnh thế này. Lại với mẹ đi cục cưng.
Mẹ ơi, sao chú Michele không đến nhà mình nữa vậy?
Mẹ đâu có biết.
- Chú Michele thương mẹ lắm đó. - Thôi đi...
Mà cũng phải, vì mẹ đẹp quá mà.
Anh ta chỉ mới 25 tuổi.
Ai mà đi ưng một người nhỏ tuổi hơn mình chứ.
Nhưng chú ấy là người tốt nhất ở đây.
Tốt bụng thì chưa hẳn đã có ích gì.
Có thấy lạnh không?
Con biết Michele là người thế nào không? Thuộc phe lật đổ đó.
Là sao hở mẹ?
Là người tốt, nhưng lại không thích làm lụng gì.
- Phải trả lại cuốn sách cho anh ta thôi. - Chú ấy tặng con mà.
Anh ta đúng là một người chồng tốt.
Không có thói hư tật xấu. Con mà lớn thêm 3 tuổi, thì mẹ đã gả cho anh ta rồi!
Mẹ ơi là mẹ.
Rồi có lúc cũng phải tính đến chuyện đó.
Nghe cái giọng cười kìa, con ếch này!
- Cầm lấy, giấu đi, bánh mới nướng đó. - Cám ơn chú.
Cẩn thận nào, giấu đi. Đừng để ai trông thấy.
Cho em miếng bánh mì đi?
Im nào.
- Cho em đi mà! Em muốn ăn... - Im ngay!
Ngoan nào.
Evangelisti!
Ông bán phô mai à?
Tên tôi không phải Evangelisti, mà là De Sanctis.
Họ bảo tôi ông là Evangelisti, người bán phô mai.
Evangelisti là người theo Hội thánh.
Nghĩa là sao?
Là sống theo Phúc âm.
Thế ông có bán phô mai không?
Không, tôi không bán. Nhưng có thể tìm giúp cô.
Con cừu bị sao vậy?
Nó làm vậy vì nó sắp sinh con thôi mà.
- Nhỏ quá vậy! - Vậy hai miếng nhé?
- Bao nhiêu? - Một ngàn lire một miếng.
- Còn mắc hơn vàng nữa! - Hơn nhiều, vì đây là phô mai mà.
Vàng thì đâu có ăn được.
Giá đó là do Phúc âm đưa ra à?
Cô không muốn thì đừng mua.
Với giá đó, thì năm trước tôi đã mua được một căn nhà rồi.
Vậy thì thôi đi. Chứ nếu chịu mua với giá này...
thì cô lại thấy ấm ức.
Còn bán theo giá cô muốn thì tôi cũng chẳng vui gì.
Phúc âm có nói rằng phải thương yêu người lân cận mà.
- Ông còn tệ hơn cả những người khác nữa kìa. - Bình tĩnh đi mà cô em.
Cô có cần một con cừu cho lễ Phục sinh? Tôi có thể giúp được đó.
Khỏi cần, đừng hòng gạt tôi nữa.
Ngon quá.
- Mua bột ở đâu bây giờ? - Sao mà có, cô không nhớ tôi nói à?
Rosetta mà bệnh một cái, là tôi sẽ cầm dao tìm cho ra bột mì.
Sắp tới mình phải cầm súng đi gặp nông dân thì mới lòi ra bột mì được.
Mọi người tị nạn phải cùng đi!
- Nói phải lắm! - Lúc đó tôi sẽ đứng về phía nông dân.
Anh làm vậy thì được gì chứ?
Anh ấy không hiểu đâu, vì anh ta đâu có con cái.
- Dành cho trẻ em những cái cụ thể kìa. - Anh định dạy khôn chúng tôi hay sao?
Ăn nữa.
Cô ấy nói đúng, anh về nhà với mẹ mình đi!
Cô mà làm vậy, tôi sẽ bắn cô đó!
Cứ tưởng anh đi rồi chứ.
- Tôi cũng sắp đi. - Đi đâu?
- Về phương nam. - Còn bây giờ anh đi đâu vậy?
Đi với cô đến Fondi.
Điên à? Người Đức mà thấy anh là họ sẽ bắn anh đó.
Ở đó tôi có người quen giúp thức ăn cho cô.
- Nhưng anh sẽ gặp nguy hiểm. - Cả cô cũng vậy.
Anh chưa biết tôi đâu. Người Đức mà động vào người tôi thì...
Loạn thiệt rồi! Để ngựa ăn lúa mì kìa!
Tại...tôi thấy ngựa ăn lúa mì.
Đừng sợ. Tôi không phải là người Đức.
- Người Nga à? - Nga ư, dẹp rồi.
Cô giống người Ukraine quá. Mắt của người Ukraine rất đẹp.
Đường đi an toàn không?
Cứ yên tâm đi đi. Đây là những ngày cuối cùng của bọn Đức.
Và cả với tôi nữa.
Đẹp trai nhỉ! Anh ta có phải người Nga không?
Một kẻ đào ngũ.
Chưa bao giờ nghe nói là người Nga lại đẹp như vậy cả.
Này cô!
Cô có biết chổ nào bán đường và bột mì không?
Đồ hộp, mật ong, đường? Bất cứ thứ gì cũng được, miễn là có bán.
Cô đừng nói với người Đức biết chổ tôi giấu thực phẩm nhé?
Tôi hứa sẽ không nói với ai đâu.
Biết tôi đã nói gì với họ không?
"Tôi chẳng có gì cả."
Và họ bảo: "Chẳng có gì à?"
Tôi có thể cho cô sữa.
Có để cũng chẳng làm gì. Còn ai cần đâu?
Gaetano đã chết rồi. Sữa còn để cho ai nữa chứ?
Muốn không?
Có ai cần sữa không nào?
Trốn mau!
- Michele, cậu từ đâu đến vậy? - Từ Sant'Eufemia. Bố tôi gửi lời thăm ông.
- Đây là bạn tôi, cũng là người tị nạn. - Mời cô vào.
Lối này.
Qua đây.
Đây là mấy bạn cũ của tôi.
Còn đây là chỉ huy trưởng cao xạ của Đức.
Ôi Michele! Michele bé bỏng!
- Đây là Cesira, người quen với gia đình tôi. - Ngồi đi, ngồi đi nào.
Cứ tự nhiên đi.
Có thể cho tôi biết sao ông có được loại bánh mì này?
Của một quân nhân đã cho. Anh ấy muốn trao đổi.
Trong thời chiến mà...
- Vậy là đổi chác à? - Đúng vậy.
Việc này bị nghiêm cấm. Tên lính đó là ai?
- Tôi pha cà phê nhé. - Để tôi phụ bà.
- Khỏi mà, cứ ngồi lại ăn đi. - Thôi, để tôi giúp bà một tay.
Michele, ăn chút bánh đi.
Anh làm nghề gì?
Dạy học.
Môn gì?
Văn chương.
Tôi đã từng học triết học ở Rome.
Vậy chắc ngài cũng hiểu vì sao chuyện gì người Ý cũng hay triết lý cả.
Không, tôi không thể hiểu nổi.
Có nhiều chuyện khiến tôi rất ngạc nhiên. Chẳng hạn như về sự khác biệt giai cấp.
Người như ông thì lúc nào cũng thừa mứa, còn nông dân lại chẳng có gì ăn.
Đâu phải ngày nào cũng ăn như vầy.
Chỉ vì mẹ tôi muốn đãi ngài thôi.
Hôm qua tôi vừa ghé vùng nông thôn.
Họ sống như nô lệ đó thưa ngài, như là nô lệ vậy!
Ngài chưa rõ đấy thôi. Tại họ muốn vậy chứ đâu có ai ép buộc.
Các ông đã lãnh đạo nước Ý! Thì phải có trách nhiệm chứ.
Đâu thể nào bắt tôi phải câm nín để thưởng thức món ăn.
Tôi phải nói ra hết sự thật!
Lạy Chúa...
Thật khó mà làm cho bớt căng thẳng.
Trưa thứ bảy nào ông ta cũng đến đây ăn.
Thì bà chỉ cần cho thuốc độc vào súp của hắn thôi.
Chỉ có người Đức chúng tôi mới nắm giữ lẽ phải tuyệt đối.
Hắn uống hết cả chai. Lần nào cũng vậy.
- Xin lỗi... - Cứ ăn đi mà.
- Tôi xin thức ăn thừa mang về được chứ? - Cứ lấy đi.
- Ai hát vậy? - Ông ấy hát cho hắn vừa lòng.
Bà cho xin chút đường nhé?
Một ít bột nữa?
Cô và Michele là...
À, quên nữa chứ!
- Cà phê đây, cô tự xay nhé? - Cám ơn bà.
Chiến tranh ngấm vào máu ông rồi.
Chiến tranh à, thưa quý ngài...
Đó là một trải nghiệm không thể nào thay thế được.
Không có chiến tranh thì đàn ông không còn là đàn ông nữa.
Nếu vậy, thà tôi hoạn đi còn hơn.
Đó là cách nghĩ của riêng anh.
Nên chúng tôi buộc phải hy sinh nhiều chiến binh ưu tú tại mặt trận Ý.
Không đúng, do các ông bị đánh trước.
Này, anh bớt mơ hồ chút đi.
Và thay vào đó, hãy ghi nhớ điều này trong đầu.
Đó là anh và cả đồng bào của anh phải trả giá cho những sai lầm của mình.
Trả giá, và sẽ tiếp tục trả giá đắt!
Cho đến đời con, đời cháu.
Nhưng mấy đứa trẻ nào có tội tình gì chứ?
Ngoài kia một bà mẹ phát điên kìa! Nhưng tôi thì không đâu!
Xin ngài đừng bận tâm, cô ta chỉ là phụ nữ thôi mà.
- Nào, tìm chổ trú ẩn đi. - Không sao đâu mẹ.
Bình tĩnh đi.
Xin Chúa che chở chúng ta!
Lạy Chúa, xin cứu chúng con.
Đi nào mẹ.
- Mẹ sợ... - Mẹ đừng lo.
Lạy Chúa...
Cesira!
Chẳng nhìn thấy gì cả.
Chúa ơi!
Anh làm gì vậy?
Rosetta mà thấy cảnh này, thì chắc là đẹp mặt lắm đây...
Thấy chưa? Con lớn rồi đó, để mẹ thắt bím cho.
Con muốn để tóc như mẹ kìa.
Để mẹ thử xem. Từ hồi lên đây đến giờ con đã lớn hẳn.
Tôi đến để chào tạm biệt. Tôi phải lên núi.
- Anh khoẻ chứ? - Tôi vẫn ổn.
Nhớ cẩn thận đó.
Anh lên đó làm gì?
Có việc phải làm thôi.
- Tạm biệt nhé, Rosetta. - Rồi chú sẽ đến Rome chứ?
Để xem. Chú sẽ gửi sách cho cháu.
- Nhưng anh đâu biết địa chỉ? - Tôi sẽ hỏi thăm nhà của Cesira ở đâu.
Này, lại xem đi! Có người Đức ở mấy ụ rơm. Họ đang chạy trốn!
Vậy là mẹ con mình sắp được rời khỏi đây rồi.
Nào, Rosetta. Mình tới xem đi!
Lấy thức ăn cho bọn tao đi.
Tao bảo là mang đồ ăn lại đây!
Anh đòi gì chứ? Ở đây chẳng còn gì cả. Chúng tôi sắp chết đói đến nơi rồi.
Mang ra đây!
Biết làm sao hơn. Con về mang bánh mì ra nhanh lên.
Bọn tao cần có người đi cùng...
để chỉ đi đường nào ngắn nhất.
Bọn tao đang cần nhanh chóng vượt qua thung lũng.
- Ông kia, đi theo. - Tôi không phải người ở đây.
- Nên đâu có rành đường. - Đừng mà, ông ấy đâu có biết đường.
Vậy thì ông.
Ở đây ai cũng biết tôi từ Ceprano đến, không phải là người địa phương.
Chúng tôi đều là người tị nạn.
Mang nước lại đây.
- Lấy nước đi, nhanh lên! - Mau đem nước lại đây.
Nhanh lên!
Nhanh chân lên!
Phải đưa bằng tay!
Đừng xem bọn tao như là chó dại!
Mày phải đi với bọn tao.
Nó là con trai tôi mà, các ông có nghe không?
Nó đâu có rành đường trên núi. Nó chỉ lo học hành, đọc sách mà thôi.
Thật mà.
Mày mà không đi theo, là tao bắn.
Để tôi đi cho.
Tôi biết đường. Rành ở đây lắm, tôi sẽ dẫn các ông qua bên kia.
Bà nó à, tôi sẽ đi cho.
Nào, phải đi thôi. Đường còn xa lắm đó.
Lão già quá rồi!
Cứ để hắn đi. Đó là việc của hắn.
Ba mẹ đừng lo, con sẽ trở lại trước khi trời tối.
Tạm biệt mẹ. Tạm biệt mọi người.
Michele của mẹ!
Nó sẽ quay về mà, đừng lo.
Michele!
Michele, chạy đi!
Đi nào.
Hai đêm nay, súng cứ nổ miết.
Người Mỹ đến rồi kìa!
Michele biết rõ tình hình lắm. Chắc cậu ấy đã băng qua thung lũng.
Đến Fondi chờ mình rồi, Chắc vậy mà.
- Anh nghĩ vậy sao? - Chắc chắn đó.
Lẽ ra nó phải trở lại tối hôm đó chứ.
Chắc Michele nghĩ là...
Khi người Mỹ đến đây, thì thế nào mọi người cũng sẽ quay về nhà.
Cả Serafino cũng vội vã lên đường đó.
- Nào đi thôi. - Để tôi chất hành lý lên lừa cho.
Thế nào về đó bà cũng có tin của Michele thôi.
Vài hôm nữa là cô được về Rome rồi.
Paride, lại đây!
- Luisa muốn gặp cháu kìa. - Tôi sẽ quay lại ngay.
Lo cho vợ đi, chúng tôi tự thu xếp được.
Cả ngày cô ta cứ ở cử suốt.
Người thì vừa chào đời, kẻ thì lại bỏ mạng..
Michele khôn khéo lắm nên chẳng dễ gì bị người Đức đưa vào tròng đâu.
Mình đi thôi.
Vậy là mọi chuyện kết thúc rồi!
Tôi cũng chưa biết đó là đại bác của Đức hay Mỹ nữa?
Đức đang chạy đến Terracina. Nếu quân Đồng minh tiếp tục...
Thì họ sẽ sớm đến Milan.
Chừng nào thì chúng tôi mới có thể quay về Rome?
Không lâu nữa đâu.
- Chẳng lẽ họ không cho mình đi à?. - Nhìn kìa, là người Mỹ!
Người Mỹ kìa!
Cô à!
Này cô!
- Này bà Cesira. - Họ muốn gì thế?
Anh ta muốn chụp hình bà với đôi chân trần.
- Về chụp chị gái của hắn đi! - Xin lỗi nhé, cô ấy không muốn.
Có kẹo không?
Cám ơn nhé.
Cho tôi nữa!
Đi nào con.
Chưa thể về Fondi được đâu.
Chúng có thể oanh tạc bất cứ lúc nào. Phải chờ quân đội đến trước đã.
Chúng tôi chỉ đến làng gần đây thôi. Khoảng 100 mét bên trái.
- Chúc may mắn. - Cám ơn cha.
Xin Đức Mẹ che chở các người.
Giờ mình tính sao đây?
Tôi rất nóng lòng muốn biết Michele thế nào rồi. Phải đến Fondi thôi.
Paride, cậu nên đi với chúng tôi.
Chúc cô may mắn.
- Mẹ ơi, mình theo họ chứ? - Thôi đi, nhìn bọn họ nhếch nhác quá!
Bà theo họ là vào chổ chết đó. Nên trở lại Sant'Eufemia thôi.
- Không, không đời nào đâu. - Chỉ tại mình vội quá.
Filippo, tôi phải đến đó ngay. Chào mọi người nhé.
- Tạm biệt. - Chúc may mắn.
Tạm biệt.
Tôi dìu cho, Maria.
Tựa vào đi.
Nhớ cho tôi biết tin của Michele.
Serafino điên hay sao chứ! Đi như vậy là đâm đầu vào những trận bom.
Tạm biệt bà.
- Tạm biệt, Rosetta. - Tạm biệt.
- Bà nên theo chúng tôi đi. - Không đâu. Tạm biệt ông.
Nào, cục cưng. Đứng lên đi.
Mình đi qua Ceccano, thì sẽ về Rome nhanh hơn.
Chẳng lẽ chịu chết tại đây. Đứng lên đi!
Coi kìa, Michele là người dưng mà! Đâu có phải là bố hay là anh con đâu?
Đứng lên, không thì ăn đòn đó!
Có chịu đi chưa?
Nhanh lên, Rosetta!
Mẹ muốn quay về Rome, biết không?
Nhanh lên!
Hư quá đi...Thôi nào.
Mình đi thôi.
Bộ con không muốn về Rome sao?
Con ăn chút gì nhé?
Vâng.
Nè.
- Họ là ai vậy ta? - Quân đồng minh đó mẹ.
Nào, tìm chổ mát nghỉ chút đi.
Ôi, tê chân quá!
- Con muốn nghỉ một chút không? - Vâng.
Nằm thoải mái đi.
- Tháo bím tóc ra nhé? - Thôi.
Rosetta.
Con biết không? Mình không nên ở lại đây.
Rosetta!
Mẹ ơi!
Con gái yêu của mẹ...
Đi nổi không con?
Được.
Có biết bọn mọi rợ mà các người huy động đã làm gì chúng tôi không?
Biết họ dám làm chuyện gì tại chốn thiêng liêng...
Dưới mắt Đức Trinh Nữ không chứ?
Này cô, bình yên rồi...
Phải mà, bình yên rồi! Bình yên của các người là vậy đó sao!
Các người đã hại đời con gái tôi.
Vậy còn tệ hơn là nó chết nữa.
Điên mà!
Không đâu, tôi chẳng hề điên chút nào!
Các người nhìn đi!
Nhìn đây này!
Đồ khốn nạn! Bọn giết người! Một lũ khốn kiếp!
Rosetta!
Rosetta.
Chờ đã, để mẹ giúp con.
- Có đau lắm không con? - Không.
Làm ơn nói chuyện với mẹ đi con.
Muốn con nói gì bây giờ?
Con giận mẹ sao, cục cưng?
Đừng buồn con à. Mai là mình về đến nhà rồi.
Mẹ cam đoan mà con.
Mình sẽ nghỉ qua đêm tại đây rồi mai lên đường.
- Để làm gì chứ... - Con nói vậy là sao? Chắc mẹ điên mất!
Mình đã trải qua nhiều chuyện rồi. Cho qua hết đi con.
Mẹ à, đừng nhắc chuyện đó nữa...
Thôi nào, Rosetta.
Đồ đạc còn để trên đường kìa. Có thể mất đó con!
Đi nào, Rosetta.
Đi đi con.
Đi nào.
Đường đi đến khu rừng già...
Nào có thấy chi là hoang mang?
Dù khao khát biết bao trên đời này?
Người hỡi, lòng ta mãi vẫn như hôm nào...
Tình yêu mãi vẫn không hề phôi pha.
Tựa đầu vào vai mẹ đi con. Ngoan nào.
Bọn lính Ma-rốc có làm gì cô không?
Tôi không muốn nhắc đến chúng.
Sáng nay chúng đã cướp phá gần cả làng Vallecorsa.
Chúng mà động đến em gái tôi...
Thì tôi sẽ tàn sát chúng. Tôi có tiểu liên đó.
- Anh định cho chúng tôi xuống đâu? - Xa hơn Fondi một chút.
Nếu cô muốn, mẹ tôi có thể cho ở tạm.
Tôi định đến Casilina.
Điên à! Để người Mỹ đến trước đã. Vậy mới yên ổn.
Cô thích nhảy đầm không?
Giờ mà còn nghĩ đến nhảy nhót?
Còn cô bé này, có thích nhảy không?
Em có thích không?
Để cho nó yên. Nó chưa đầy 15 tuổi.
Sao chứ? Vợ sắp cưới của tôi 15 tuổi đó.
Ở đây con gái trưởng thành sớm lắm.
Tối nay sẽ ăn mừng chiến thắng!
Tôi chỉ muốn được ngủ.
Tôi sẽ không ngủ đâu. Phải ăn mừng kìa.
Không thích hát sao cô bé?
Thích chứ.
Vậy thì hát đi!
Chiều hôm bước chân trong rừng hoang vu...
Dưới ánh trăng vàng lung linh...
Cùng theo bước tôi trên đường.
Hát đi nào.
Dù sao...
Em vẫn luôn chung đường tình.
Cho khát khao dâng tràn trong em.
Tiếp tục đi bé!
Cùng nhau dưới trăng đêm nào...
Hương xưa nay còn đâu.
la la la la la la...
Đôi ta cách chia từ đấy...
Rosetta!
Rosetta.
Rosetta!
Có chuyện gì vậy cô?
Chuyện gì thế?
Có lẽ nó đã đi Fondi tìm Michele rồi.
Mà đi một mình ban đêm như vầy...
Chắc nó đi Fondi rồi.
Từ đây đến Fondi bao lâu?
Bình tĩnh đi. Tôi sẽ đưa cô đến đó, chỉ khoảng 30 phút.
Sao nó không chịu nói với tôi chứ?
Ông đến tìm Filippo đi. Ông ta có cửa hàng thực phẩm.
Chờ tôi mang giày đã.
Chúng đã giết con trai của Filippo rồi.
Đêm đó họ đã tìm thấy xác cậu ta.
Michele!
Có đúng là Michele không?
Là cậu ta. Có người đã trông thấy người Đức giết cậu ấy.
Mẹ cậu ta đang chết lên chết xuống.
Này bà?
Con gái bà đã đi với Florindo, con trai tôi.
- Đi đâu? - Gần đây thôi. Chúng đi nhảy đầm.
Mà ở đâu chứ?
Gần đây, đã nói rồi mà.
Sao nó dám làm thế chứ?
Con tôi còn nhỏ mà. Tôi sẽ giết thằng con bà cho coi!
Nó đi chơi, là tại nó thích con tôi. Chứ đâu có ai ép buộc.
Tội nghiệp con gái của mẹ, nông nổi quá chừng...
Mà tôi có làm gì không phải đâu chứ? Sao lại ra nông nổi thế này?
Rồi nó sẽ về mà cô.
Sao không nói với mẹ đi đâu vậy?
Tại thấy mẹ ngủ.
Vậy là tối hôm qua hai đứa đã tính trước rồi.
- Tối hôm qua? - Vâng.
Ai cho con đôi vớ này?
Florindo.
Để làm gì?
Để mang.
Mang à?
Phải đó.
Đừng có trả lời mẹ bằng cái giọng như vậy nghe chưa?
Không được mang đôi vớ này!
Con không được mang, nghe chưa!
Không được mang!
Mẹ sẽ đi rạch nát mặt cái thằng khốn nạn đó cho coi!
Nó chẳng thèm khóc một tiếng...
Cứ ngây người ra!
Michele nói cũng phải.
Dù có trốn đường nào...
Thì cũng chẳng thoát.
Con không muốn biết tin của Michele sao?
Michele chết rồi đó!
Mẹ ơi...
Cục cưng à...
Bé yêu của mẹ...
Tha thứ cho mẹ nhé.
Tha cho mẹ đi con.
Đừng có khóc nữa mà, Rosetta.
Lại đây với mẹ đi, cục cưng.
Nín đi, mẹ năn nỉ con mà.
Đừng có khóc nữa con ơi.
Nín đi mà.
Kết thúc rồi...
Con gái của mẹ...
Rosetta.
Ngủ đi con.
Cục cưng...
Ngủ đi.
Ngoan nào.
Ngủ đi con.
Phụ đề Việt ngữ: paulthanhson Tháng 05/2019